Ki Hajar Dewantara miyos ing Ngayogyakarta tanggal 2 Mei 1889. Lair kanthi asma Raden Mas Soewardi Soeryaningrat. Dheweke asale saka kulawarga istana Yogyakarta. Raden Mas Soewardi Soeryaningrat, nalika umure 40 taun miturut cacahe Taun Caka, ganti jeneng dadi Ki Hadjar Dewantara.
Sadurunge ngerti filosofi Ki Hajar Dewantara babagan Pendidikan, kita kudu nduwe refleksi dhiri marang pamikirane Ki Hajar Dewantara. Kita wis asring krungu tembung kayata tata krama, ing ngarso sung tulodo, ing madya mangun karso, tut wuri handayani. Tembung-tembung kasebut minangka jiwa pendhidhikan nasional.
Bocah-bocah duwe sipat kepengin weruh. Nalika dheweke luwih enom, umume miturut kasunyatan manawa dheweke kudu luwih paham babagan apa wae. Yen luwih trampil, iki amarga dheweke kudu luwih ngerti sebabe sampeyan mikir ana prekara sing penting lan kenapa dheweke uga kudu ngrasakake cara sing padha. Sanajan umure enom, anak ngerti ora ana ruang kanggo mriksa prinsip sing sampeyan lakoni lan wedi mbantah norma.
Nalika repot nyambut gawe lan nyediakake dhukungan dunyo banda kanggo bocah-bocah, sampeyan kudu nglampahi ‘wektu’ karo dheweke. Ora mung kudu nindakake perkara sing produktif. Kadhangkala nggawe prekara-prekara sing sederhana kayata ngolah kebon, ndandani apa-apa ing omah, utawa malah nonton TV kanthi mbantu nggawe ikatan seumur hidup karo pendidikan bocah-bocah.
Tekanan nambah kurikulum anyar sing ditambahake ing mangsa pandemi Covid nggawe bocah dadi stres banget. Aturan anyar iki nyusahke kanggo bocah uga wong tuwa. Wis kliwat dina nalika bocah dolanan ing kompleks bangunan pirang-pirang jam, ngrusak kacamata, mangan jajan ing sawetara kanca, gelut sapa sing menang lan sapa sing apus-apus. Kabeh iku bisa kedaden ing mangsa sinau tekan omah ing pandemi sakiki.
Saben manungsa ora nate ngerti kapan katresnan kasebut bakal teka lan mrentah ing njero ati. Manungsa mung trampil ngrancang kabeh tembung lan tumindak kanggo wong sing dikasihi. Katresnan ora bisa dipungkiri uga ora bisa ditindakake. Bakal ana ing wektu sing tepat ing ati sing bisa napsirake. Apa kekuwatan manungsa yen Katresnan Kuwasa wis tuwuh rasa tresna lan tresna ing ati tumrap wong sing istimewa.
Aku wis ndeleng film sing lucu lan guyonan babagan “ganti dadi wong sing kudune dadi ora masalah” utawa “ngetutake kekarepan.”
Pancen cocog karo pangarepan kasebut. Nanging, pancen ana liyane. Nalika aku nonton, aku kepengin weruh: Apa film iki kanthi nyata nggawe komentar politik babagan urip? Apa dheweke pancen nyoba iki?
Nalika kita isih enom banget, ing umur enem nganti sepuluh taun, kurang luwih, kita dolanan, lan kita luwih seneng dolanan utawa dolanan luwih akeh tinimbang liyane. Yen sampeyan wis diwasa nindakake iki, sing kudu ditindakake wong liya. Takon marang wong tuwa, bulik, paman, simbah, sapa wae sing ana nalika sampeyan bocah, lan takon apa sing dheweke eling babagan pilihan sampeyan. Yen sampeyan dadi wong tuwa bocah cilik, sampeyan bakal ngerti apa sing disenengi anak.
Aku wis lelungan lan urip ing pirang-pirang kutho ing tanah Jawa, sinau kabeh umur ing macem-macem agama lan budaya. Sing menarik, sing sampeyan bisa uga ngerteni, yaiku yen nalika bocah lair, ora dadi masalah ing papane utawa kulawarga utawa agamane, kita kabeh padha.
Korban nyata tekan kerusakan jangka panjang ing mangsa pandemi Covid sing disebabake dening keputusan pemerintah kanggo mateni jagad iki yaiku bocah-bocah.
Bocah-bocah saiki dadi wong diwasa mbesuk sing bakal mbukak jagad iki sajrone 10 utawa 20 taun maneh butuh pitulung. Mula aku pengin menehi pengalaman lan ilmu sajrone welasan taun sinau lan ndhidhik bocah-bocah lan wong diwasa, amarga korban polah kasebut pamrentah, lan wong tuwane dadi edan amarga ora ngerti apa sing kudu ditindakake.